Οκτ
10

Η Ήπειρος έχασε τον δάσκαλο της φωτογραφίας
Εκτύπωση


Σε ηλικία 91 ετών έφυγε το πρωί της Κυριακής από τη ζωή ο μεγάλος δάσκαλος της Ελληνικής φωτογραφίας, ο Κώστας Μπαλάφας. Ο φωτογράφος του κοινωνικού προβληματισμού, ο άνθρωπος που αγάπησε την Ελλάδα και την υπηρέτησε με καλλιτεχνική συνέπεια χωρίς συμβιβασμούς και σκοπιμότητες υπήρξε ένας από τους σπουδαιότερους φωτογράφους που αποτύπωσε με τη μηχανή του όλες τις μοναδικές στιγμές της Ηπείρου.
Ο Κώστας Μπαλάφας γεννήθηκε το 1920 σ’ ένα ορεινό χωριό της Ηπείρου, την Κυψέλη της Άρτας από γονείς αγρότες. Σε μικρή ηλικία κατέβηκε στην Αθήνα να δουλέψει και αρχικά έπιασε δουλειά ως υπάλληλος σ’ ένα μαγαζί, όπου εκεί είχε την πρώτη του επαφή με τη φωτογραφία.
Αργότερα εγκατεστημένος στα Ιωάννινα, ως εργαζόμενος μπόρεσε με τις οικονομίες του ν’ αγοράσει την πρώτη του φωτογραφική μηχανή. Στα Γιάννενα τότε υπήρχε μια μεγάλη φωτογραφική κίνηση σε σχέση με την Αθήνα, πολλοί είχαν αρκετά καλές μηχανές και λίγο αργότερα ο Κώστας Μπαλάφας αποκτά μια καινούργια μηχανή  ανταλλάζοντάς την με την προηγούμενη και με το ρολόι του.
Πλησιάζει ο πόλεμος, η νέα του μηχανή είναι μικρή και εύχρηστη και έχει τη δυνατότητα να την έχει πάντα μαζί του και απαθανατίζει τα δραματικά γεγονότα της εποχής.
Κάποια συμβάντα τον ανάγκασαν να πάει στο αντάρτικο, εκεί έβγαλε πολλές «κλεφτές» φωτογραφίες όπως έλεγε. Τα φίλμ τα εμφάνιζε εκεί, τα μάζεψε, τα έβαλε σ’ ένα μεταλλικό κουτί και τα έκρυψε στο ξύλινο πάτωμα ενός σπιτιού τα οποία θα πάει να πάρει το 1976, αρκετά απ’ αυτά θα διασωθούν και θα γίνουν ένα λεύκωμα με τίτλο: «Το αντάρτικο στην Ήπειρο». 
Αργότερα αφιερώνει την φωτογραφική του ζωή σ’ έναν άλλο αγώνα, τον αγώνα που έδωσε ο κάτοικος των απομακρυσμένων ορεινών χωριών, με τις σκληρές συνθήκες διαβίωσης του. Τα έργα του δε έχουν κατά καιρούς παρουσιαστεί σε κάθε γωνιά της Ηπείρου.
Σε ηλικία 38 ετών παντρεύτηκε την καθηγήτρια Ευαγγελία Μαργαρίτου, η οποία αντιλήφθηκε νωρίς την αγάπη και το πάθος του για τη φωτογραφία και τα ατελείωτα φωτογραφικά οδοιπορικά.
Απέκτησαν δυο παιδιά, τη Στέλλα και τον Γιώργο, που και αυτά συγκατατέθηκαν με την απουσία του πατέρα «κυνηγού» της φωτογραφίας, αν και πολλές φορές τον ακολουθούσαν στα μεγάλα οδοιπορικά του.
Εργαζόμενος στη ΔΕΗ, φωτογράφισε ορισμένα έργα, με αποκορύφωμα την κατασκευή του υδροηλεκτρικού φράγματος Κρεμαστών του Αχελώου, μ' όλες τις παρενέργειες και παραμέτρους του.
Με αφορμή τον θάνατο του Κώστα Μπαλάφα η δημοτική αρχή Ιωαννίνων εξέδωσε σήμερα ανακοίνωση στην οποία αναφέρει τα εξής: «Η Δημοτική Αρχή εκφράζει την βαθύτατη θλίψη της για το χαμό του μεγάλου φωτογράφου Κώστα Μπαλάφα. Ο Κώστας Μπαλάφας υπήρξε ένας σπουδαίος Ηπειρώτης που αποτύπωσε με το φακό του μοναδικές στιγμές της ιστορίας του τόπου μας. Υπήρξε ένας από τους μεγάλους φίλους της Δημοτικής Πινακοθήκης Ιωαννίνων, η οποία τον τίμησε με την διοργάνωση εκθέσεών του». Η κηδεία του Κώστα Μπαλάφα έγινε χθες στην Αθήνα.
Η «Ανεξάρτητη Δημοτική Πρωτοπορία»
Ακόμη η παράταξη «Ανεξάρτητη Δημοτική Πρωτοπορία» και ο επικεφαλής της Νίκος Γκόντας με ανακοίνωση που εξέδωσαν εκφράζουν τα συλλυπητήρια τους στην οικογένεια του Κώστα Μπαλάφα.
Στην ανακοίνωση σημειώνονται τα εξής: «Η παράταξη «Ανεξάρτητη Δημοτική Πρωτοπορία» και ο επικεφαλής της Νίκος Γκόντας αποχαιρετούν ένα σπουδαίο Έλληνα και ένα μεγάλο Ηπειρώτη που σφράγισε με το δικό του φακό στιγμές της Ιστορίας οι οποίες θα μείνουν για πάντα χαραγμένες στη μνήμη μας. Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια στην οικογένεια του Κώστα Μπαλάφα».
Δήλωση Θανάση Οικονόμου
Ακόμη δήλωση για το θάνατο του Κώστα Μπαλάφα έκανε και ο βουλευτής Ιωαννίνων του ΠΑΣΟΚ Θανάσης Οικονόμου.
Στη δήλωσή του ο κ. Οικονόμου σημειώνει τα εξής: «Ο Κώστας Μπαλάφας με την αγωνιστική και ανθρωπιστική του τέχνη πέρασε στην αθανασία. Η Ήπειρος του χρωστάει το άφθαρτο σημάδι της στο χρόνο. Στους οικείους του εκλιπόντος τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια».
Συλλυπητήρια μηνύματα
Μέχρι αργά το απόγευμα, εκπρόσωποι φορέων και οργανώσεων απέστελναν συλλυπητήρια μηνύματα για τα θάνατο του Κ. Μπαλάφα.
Σημείο αναφοράς για τις επόμενες γενιές χαρακτηρίζει το έργο του η ΓΓ Απ. Διοίκησης Ηπείρου – Δυτ. Μακεδονίας Δ. Γεωργακοπούλου. «Ένας μεγάλος Ηπειρώτης, ο Κώστας Μπαλάφας, έφυγε από τη ζωή, αφήνοντας πίσω το έργο του, σημαντική κληρονομιά, που θα αποτελεί σημείο αναφοράς και για τις επόμενες γενιές.
Ο δάσκαλος της Ελληνικής φωτογραφίας, αποτύπωσε με καλλιτεχνική συνέπεια, τη ζωή των ανθρώπων της υπαίθρου, τον αγώνα της Εθνικής Αντίστασης και μας κληροδότησε με αυθεντικό τρόπο, ένα μεγάλο κεφάλαιο της ιστορίας, της  παράδοσής και του λαϊκού μας πολιτισμού.
Σήμερα, όλοι μας επιφορτιζόμαστε με τη μεγάλη ευθύνη, της συνέχισης του έργου του, το οποίο στην κρίσιμη περίοδο που διέρχεται η πατρίδα μας, αποτελεί μια πολύτιμη παρακαταθήκη. Θα τον θυμόμαστε για πάντα. Στους οικείους του εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια».
Ο Αλ. Καχριμάνης
«Ο Κώστας Μπαλάφας ήταν διακεκριμένος Ηπειρώτης, ένας από τους κορυφαίους δάσκαλους της φωτογραφίας. Η πορεία του ακολούθησε τα δύσκολα μονοπάτια στα οποία περπάτησαν χιλιάδες Ηπειρώτες. Δεν τον λύγισαν η φτώχεια, οι στερήσεις, οι πόλεμοι. Κατάφερε να επιβιώσει, να διακριθεί και να προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες στον τόπο και στην ιστορία μας.
Με το φακό του αποτύπωσε μοναδικές εικόνες και στιγμιότυπα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της δύσκολης περιόδου του Εμφυλίου,  όπως επίσης και της καθημερινότητας των ανθρώπων του μόχθου που εργάζονταν κάτω από σκληρές συνθήκες στις ορεινές και αγροτικές περιοχές της Ηπείρου.  Αποχαιρετούμε σήμερα τον Κώστα Μπαλάφα, όντας βέβαιοι ότι με το έργο του θα μείνει αθάνατος στις επόμενες γενιές.  Τα ειλικρινή συλλυπητήριά μας στην οικογένειά του».
Ο δήμαρχος Αρταίων
Τα συλλυπητήριά του για το θάνατο του Κώστα Μπαλάφα εκφράζει με δήλωσή του ο Δήμαρχος Αρταίων Γιάννης Παπαλέξης στην οποία αναφέρει: «Ο Κώστας Μπαλάφας, ξεκινώντας από το ορεινό χωριό Κυψέλη της Άρτας, πέρασε στις τάξεις του ΕΛΑΣ και υπήρξε ο κατ’ εξοχήν φωτογράφος της Αντίστασης στην Ήπειρο. Ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της ανθρωπιστικής φωτογραφίας, που με την τέχνη του αποτύπωσε τα δύσκολα χρόνια του πολέμου, το μεγαλείο της Αντίστασης και την εικόνα της μεταπολεμικής Ελλάδας. Η καθημερινή ζωή των ανθρώπων της υπαίθρου, των ανθρώπων του μόχθου και της πάλης για επιβίωση, ήταν πάντα στο κάδρο της μηχανής του. Με τον αμείλικτο ρεαλισμό του φωτογραφικού του φακού, μέσα από ζωντανές εικόνες, αλλά συνάμα με ευαισθησία και ανθρωπιά, κατέγραψε τα συμβάντα από την αγαπημένη του Ήπειρο, που συνθέτουν την ιστορία αυτού του τόπου. Με τη φωτογραφική του αποτύπωση, συγκίνησε και συγκινεί, εμπνέει και καθοδηγεί. Όπως πολλοί πιστεύουν, οι φωτογραφίες του Κώστα Μπαλάφα από την Αντίσταση πέρασαν αναμφίβολα στην Ιστορία μας ως αψευδής μαρτυρία μιας κορυφαίας πράξης του ελληνικού λαού. Η αγριότητα του πολέμου, οι κακουχίες, το πάθος για τον αγώνα, όλα βρίσκονται εκεί, καταγραμμένα από τον φακό του με την κατάθεση της ψυχής του».
Συλλυπητήρια μηνύματα και ανακοινώσεις εξέδωσαν ακόμη οι ΔΡΑΣΥ – Αριστερή Παρέμβαση στην Ήπειρο, ο τομέας Πολιτισμού της Δημοκρατικής Αριστεράς.
Η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία
Εν τω μεταξύ ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στον Κώστα Μπαλάφα τη ζωή και το έργο του ετοιμάζει η Πανηπειρωτική που σε ανακοίνωσή της τονίζει πως η ζωή και το έργο του αποτυπώνουν υποδειγματικά μερικές από τις καλύτερες σελίδες της διαδρομής της Ηπείρου και της Ηπειρώτικης Αποδημίας στην Ιστορία και το χρόνο.
Ένα διαλεχτό παιδί της Ηπείρου «ταξίδεψε» για πάντα. Ο βετεράνος φωτογράφος της Εθνικής Αντίστασης Κώστας Μπαλάφας πέθανε σε ηλικία 91 ετών. Γεννημένος στην Κυψέλη της Άρτας στα 1920, από την ηλικία των δέκα ετών απόδημος Ηπειρώτης στην Αθήνα, αρχικά, και κατόπιν σπουδαστής στην Ιταλία, έζησε από κοντά στην Ήπειρο τα μαρτύρια του λαού μας στην Κατοχή και την εποποιία της Εθνικής Αντίστασης. Εμπνεύστηκε από τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του ΕΑΜ, κατατάχτηκε στο 85ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ και με το τουφέκι στο ένα χέρι και τη φωτογραφική του μηχανή στο άλλο αποτύπωσε συγκλονιστικά το Αντάρτικο στην Ήπειρο. Οι εικόνες του αποτυπώνουν το μεγαλείο της Αντίστασης, "τον ενθουσιασμό και τη λεβεντιά των ανταρτών αλλά και τις καταστροφές, τους σκοτωμούς, τα καμένα χωριά και τον πόνο του λαού μας".
Ο ομότεχνός του, κορυφαίος φωτογράφος Σπύρος Μελετζής προλογίζοντας την έκδοση χαρακτήριζε τον Κώστα Μπαλάφα σαν “αγιάτρευτα ερωτευμένο με τον τόπο του και τους ανθρώπους". Κι ο ίδιος ο Κώστας Μπαλάφας, στην αρχή του βιβλίου του, σε μια μόλις παράγραφο, αποτυπώνει την επιτομή της Ηπειρώτικης Ιστορίας:
"Είναι ίσως στη μοίρα του Ηπειρώτικου λαού να ζει σ’ αδιάκοπους αγώνες. Αγωνίζεται να επιβιώσει πάνω στην κακοτράχαλη γη όπου βρέθηκε, καλλιεργώντας άγονες πλαγιές και στίβει, θα’ λεγε κανείς, στα δυο του χέρια το λιγοστό τους χώμα, ποτίζοντάς το με ιδρώτα, για να το κάμει να καρπίσει. Ζει την πίκρα της ξενιτειάς στην προσπάθειά του να λύσει το καυτό πρόβλημα ζωής και προκοπής. Κι ακόμα αγωνίζεται ν’ αντιμετωπίσει τους αλλεπάλληλους δυνάστες που κατά καιρούς δεν έπαψαν να πατούν τα χώματά του.
Οι τίμιοι αγώνες των λαών, δεν χάνονται Ο ίδιος, σαν παλιός αντάρτης, ήταν σίγουρος για το μέλλον: "Σ' αυτούς που σημάδεψαν την ιστορία με αίμα και πυρωμένο σίδερο ας πούμε σήμερα σα σε μνημόσυνο: Αδέρφια κοιμηθείτε ήσυχα αυτού που δεν υπάρχουν μίση, πόνος ή στεναγμός. Οι αγώνες σας, όπως όλοι οι τίμιοι αγώνες των λαών, δεν χάνονται".
Σήμερα που ο λαός και ο τόπος μας βρίσκονται μπρος σε νέους, δύσκολους αγώνες, η απώλεια του Κώστα Μπαλάφα βαραίνει περισσότερο. Η προσφορά και το έργο του, όμως, η μεγάλη επιλογή της ζωής του - να σταθεί αντάρτης φωτογράφος μέσα στη μάχη και να κάνει το φακό του όπλο στη μάχη της απελευθέρωσης - μας εμπνέει και μας εμψυχώνει στους αγώνες του σήμερα και του αύριο, στους αδιάκοπους αγώνες του Ηπειρώτικου λαού.
Η Ιστορική – Λαογραφική Εταιρεία Τζουμέρκων
Για μία μεγάλη απώλεια της ανθρωπιστικής φωτογραφίας κάνει λόγο σε ανακοίνωσή της και η Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Τζουμέρκων.      
«Με τη φωτογραφική του ματιά απεικόνισε τον απλό άνθρωπο του μόχθου που πάσχιζε να επιβιώσει κάτω από αντίξοες συνθήκες και που διεκδικούσε την ελευθερία του. Εξέχουσα θέση στο φωτογραφικό του έργο κατέχει η Ήπειρος, ενώ αποτύπωσε με λιτό και αυθεντικό τρόπο τα ήθη και τα έθιμα των κατοίκων της χώρας μας, την αντίσταση των Ελλήνων στους κατακτητές, τον άνθρωπο με αδούλωτο φρόνημα.
Η απλότητά του, η καλοσύνη του, η πίστη του σε ιδανικά και αξίες, η  ανθρωπιά του θα μας συνοδεύουν στην πορεία προς την ελευθερία, στην προσπάθεια να αποτινάξουμε όσα μας καταδυναστεύουν».
Ανακοίνωση από το ΑΥΡΙΟ
Ανακοίνωση για το θάνατο του Κώστα Μπαλάφα εξέδωσε και η παράταξη «ΑΥΡΙΟ».
Στην ανακοίνωση τονίζονται τα εξής: «Εκφράζουμε την βαθειά θλίψη και οδύνη μας για την απώλεια του συμπατριώτη μας φωτογράφου της Αντίστασης Κώστα Μπαλάφα. Στο φωτογραφικό έργο του, τόσο από την πορεία του ελληνικού στρατού στον πόλεμο του 1940 και τη στρατιωτική δράση του ΕΛΑΣ στην κατεχόμενη Ήπειρο όσο και από την καθημερινή ζωή και το μόχθο των ανθρώπων στα μεταπολεμικά χρόνια, ο Μπαλάφας έχει αιχμαλωτίσει τη νεώτερη ιστορία. Η γενέτειρά του Κυψέλη (Χώσεψη) των Τζουμέρκων, τα Γιάννενα όπου σπούδασε και όλη η Ήπειρος οφείλουμε σ’ αυτόν ένα ανεκτίμητο στοιχείο της ιστορικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που σκεπάζει τον φωτογράφο της Αντίστασης».

Share on facebook
  • Εφημερίδα Ανεξάρτητος
  • Εφημερίδα Ανεξάρτητος
  • Εφημερίδα Ανεξάρτητος